विलोम या विपरीतार्थक शब्द | Antonyms
परस्पर विपरीत या विलोम अर्थ का बोध करने वाले शब्दों को हम विलोम या विपरीतार्थक शब्द | Antonyms कह सकते हैं।
'ख़राब' स्तिथि की निश्चित सूचना देता है। व्याकरण में ऐसे ही शब्दों को विलोम या विपरीतार्थक शब्द | Antonyms कहा जाता है। अन्य उदाहरण हैं - ठंडा-गरम , लम्बा-छोटा, बड़ा-छोटा , नया-पुराना , मोटा-पतला आदि।
नीचे कुछ प्रमुख विलोम या विपरीतार्थक शब्द | Antonyms शब्दों की सूचि दी जा रही है :
शब्द विलोम शब्द विलोम
अंधकार प्रकाश स्वतंत्र परतंत्र
आवश्यक अनावश्यक स्थूल सूक्ष्म
आशा निराशा स्थिर अस्थिर
आलस्य स्फूर्ति सुगंध दुर्गन्ध
अमीर गरीब सार्थक निरर्थक
आस्तिक नास्तिक समीप दूर
इच्छा अनिच्छा सम विषम
इहलोक परलोक लौकिक अलौकिक
आज्ञा अवज्ञा बुराई भलाई
आदर्श यथार्थ क्रय विक्रय
अधिक कम कटु मृदु
उदय अस्त कायर वीर
निरक्षर साक्षर क्रिया प्रतिक्रिया
ऐच्छिक अनैच्छिक कोमल कठोर
कटु मधुर आदि अंत
निश्चित अनिश्चित उतार चढ़ाव
अनुराग विराग उचित अनुचित
अपना पराया खरा खोटा
आकाश पाताल उत्तीर्ण अनुत्तीर्ण
आचार अनाचार उत्थान पतन
आदर अनादर नूतन पुरातन
आदान प्रदान न्याय अन्याय
अमृत विष धनी गरीब
अर्थ अनर्थ प्रत्यक्ष परोक्ष
आग पानी चंचल स्थिर
आशा निराशा चर अचर
आरम्भ अंत जड़ चेतन
एक अनेक जन्म मृत्यु
निर्मल मलिन जय पराजय
गुण दोष ठोस तरल
चतुर मुर्ख दीर्घायु अल्पायु
उदार अनुदार महँगा सस्ता
दोषी निर्दोष राजा रंक
नवीन प्राचीन राग द्वेष
नरक स्वर्ग मौखिक लिखित
निद्रा जागरण मानव दानव
लाभ हानि सज्जन दुर्जन
विरोध समर्थन सक्रिय निष्क्रिय
विधवा सधवा संयोग वियोग
विजय पराजय बंधन मोक्ष
सुगम दुर्गम सबल निर्बल
वरदान अभिशाप साकार निराकार
सदाचार दुराचार यश अपयश
महात्मा दुरात्मा सरस नीरस
हर्ष शोक सगुण निर्गुण
खरा खोटा हास्य रुदन
पाप पुण्य
धर्म अधर्म
उपकार अपकार
उपयोगी अनुपयोगी
उष्ण शीत
प्रशंसा निंदा
वैध अवैध
अर्थ अनर्थ प्रत्यक्ष परोक्ष
आग पानी चंचल स्थिर
आशा निराशा चर अचर
आरम्भ अंत जड़ चेतन
एक अनेक जन्म मृत्यु
निर्मल मलिन जय पराजय
गुण दोष ठोस तरल
चतुर मुर्ख दीर्घायु अल्पायु
उदार अनुदार महँगा सस्ता
दोषी निर्दोष राजा रंक
नवीन प्राचीन राग द्वेष
नरक स्वर्ग मौखिक लिखित
निद्रा जागरण मानव दानव
लाभ हानि सज्जन दुर्जन
विरोध समर्थन सक्रिय निष्क्रिय
विधवा सधवा संयोग वियोग
विजय पराजय बंधन मोक्ष
सुगम दुर्गम सबल निर्बल
वरदान अभिशाप साकार निराकार
सदाचार दुराचार यश अपयश
महात्मा दुरात्मा सरस नीरस
हर्ष शोक सगुण निर्गुण
खरा खोटा हास्य रुदन
पाप पुण्य
धर्म अधर्म
उपकार अपकार
उपयोगी अनुपयोगी
उष्ण शीत
प्रशंसा निंदा
वैध अवैध
0 Comments